Utwory
 
Początki literackiej twórczości Kafki sięgają roku 1907, kiedy powstały Opis walki i Przygotowania do ślubu na wsi. Dwa lata później publikuje pierwsze, drobne utwory w czasopismach. Pierwsza książka Kafki, zbiór opowiadań pt. Betrachtung, ukazała się w roku 1913. W tym samym roku został opublikowany Palacz, który stanowić będzie potem pierwszy rozdział wydanej dopiero po śmierci pisarza powieści Ameryka. Za jego życia ukazały się ponadto nowele: Wyrok, Przemiana (obie w 1916 roku), cykl Lekarz wiejski, Kolonia Karna (obie 1919) i Głodomór (1924).

Choć literatura była największą pasją życiową Kafki, zmagał się on przez całe życie z poczuciem niskiej wartości własnej twórczości literackiej. Zapewne to właśnie przyczyniło się do małej liczby opublikowanych za życia utworów. Większość pozostawała w rękopisach, niedokończona (jak trzy jego powieści: Ameryka, Proces i Zamek), bądź uznana za nienadającą się do druku. W testamencie nakazał najbliższemu przyjacielowi, Maxowi Brodowi, spalić wszystkie swoje rękopisy. Ten jednak nie podporządkował się woli pisarza, czemu literatura światowa zawdzięcza publikację Procesu (1925, wydanie polskie 1936), Zamku (1926, wydanie polskie 1958), Ameryki (1927, wydanie polskie 1967), szeregu opowiadań, przypowieści i aforyzmów (po polsku ukazały się one m.in. w zbiorach: Nowele i miniatury, (1961); Osiem notatników, (1995); Okno na ulice i inne miniatury, (1996). Utwory te przyniosły pisarzowi wielką sławę, której prawie w ogóle nie zakosztował za życia.

Twórczość Kafki charakteryzuje się odrzuceniem dotychczasowych konwencji, obowiązujących w prozie fabularnej: opisowości, tradycyjnej konstrukcji akcji, motywacji psychologicznej. Na ich miejscu wprowadził Kafka wieloznaczne, paraboliczne obrazy, ukazujące sytuację egzystencjalną jednostki we współczesnej kulturze. Wyznacznikami tej sytuacji są: samotność, wyobcowanie, niemożność decydowania o własnym losie, uwikłanie w sformalizowane struktury, rządzące się niezrozumiałymi prawami. Bohater Kafki to jednostka zniewolona przez zhierarchizowaną, wszechogarniającą instytucję, której zasad działania nie jest w stanie zgłębić w drodze racjonalnych dociekań. W starciu z nią nie ma on żadnych szans. Ani bezwolne podporządkowanie się jej nakazom, ani bunt nie zmieniają nic w absurdalnej sytuacji bohatera.

Posłowie w książce Zamek,
Wydawnictwo Zielona Sowa.
Mariusz Czaja

Powrót do strony głównej